Geschiedenis van Weert

Door Stadsgidsen Weert

Weert is een bruisende stad met een rijke historie. Kort samengevat is hieronder de geschiedenis van Weert weergegeven.

1. De naam Wertha, Waard, Weert, betekent: hooggelegen land omgeven door water en moeras. Op een droge landstrook tussen de moerasgebieden van de Peel en de Kempen ontwikkelen zich nederzettingen die uitgroeien tot buurtschappen en gehuchten. Op de uiterste oostpunt van zo’n landtong ontstond Nederweert en op een hoger gedeelte Weert of Overweert. (Denk ook aan namen als Stevensweert en Valkenswaard.)

2. Weert is van oudsher een agrarische nederzetting. Weert en omgeving werden in de prehistorische tijden al bewoond. Opgravingen aan de rand van de stad op Laar, Molenakker en Kampershoek in de jaren 1994-1998 hebben bewoningssporen aangetoond uit de Bronstijd en de vroege IJzertijd. Ook zijn er grafheuvels ontdekt uit de vroege IJzertijd, (1000-500 v. Chr.). Het grootste urnenveld van West Europa bevindt zich op de Boshoverheide. Ook zijn er enkele nederzettingen opgegraven uit de late IJzertijd en de Inheemse Romeinse periode 20Ov.Chr. -300 na Chr. Er zijn boerderijplattegronden gevonden uit de Frankisch/Karolingische periode (700-1000) en uit de late Middeleeuwen. Weert wordt voor het eerst schriftelijk genoemd in 1062.

3. De Heren van Horn kregen in 1242 hun eerste bezittingen in Weert. Zij bevorderden er in hoge mate de welvaart, verleenden Weert in 1414 marktrechten en gaven de aanzet tot de plaatselijke Gouden Eeuw (1450-1550). Deze was vooral gebaseerd op de wol- en lakennijverheid en op de handel hierin. Weert bezat eigen lakenhallen in Antwerpen en Bergen op Zoom. (vrijgesteld van tol)

4. De Tachtigjarige Oorlog 1568-1648 (opstand der Nederlanden) tegen Spanje dompelde Weert echter in een enorme malaise. Rijke handelaren vertrokken naar steden zoals Keulen en Haarlem mede door het ontbreken van goede transport- en waterwegen.Andere steden namen de handel over en Weert verviel tot een plattelandsstadje met een sterk agrarische inslag.Meerdere kloosterorden vestigden zich in Weert zoals: de Birgittinessen. Zij begonnen met de scholing van meisjes, later overgenomen door de zusters Ursulinen De Franciscanen in 1461, de Witte Vrouwen (Augustinessen) 15e eeuw en in de 17e eeuw de zusters Penitenten.

5. Weert werd uit zijn isolement gehaald door de aanleg van de Zuid – Willemsvaart in 1825. Maar vooral door de aansluiting op de spoorlijn van Antwerpen naar het Roergebied (IJzeren Rijn) in 1879, gevolgd door de spoorverbinding naar Eindhoven in 1913 gaat de stad zich ontwikkelen tot een centrum van industrie, nijverheid en handel. Rond 1500 telde Weert al ongeveer 5000 inwoners en was na Maastricht de belangrijkste stad. Maar aan het einde van de 18e eeuw was Weert een geïsoleerde stad met een slechte infrastructuur, ver van alle wereldgebeurtenissen. In 1900 telde de stad 9.000 inwoners. In 1959 trad een nieuwe fase in door de aanwijzing van Weert als kerngemeente van een ontwikkelingsgebied met gesubsidieerde industrialisatie, waardoor het in 1972 35.000 inwoners telde (met de bedoeling door te groeien tot 100.000) en nu ongeveer 50.000. Door dit grootschalig denken is helaas een groot deel van de binnenstad gesloopt en een eeuwenoud Frankisch stratenpatroon doorbroken. In een wandeling door Weert wijzen wij u op gebouwen en historische plekjes waar heden en verleden samengaan, maar er zijn helaas ook monumenten verdwenen ten gunste van hedendaagse economische belangen.